عشق وَش، منصوروَش، بالایِ سبزِ دارم امشب آسمانی هستم و از عشقِ هو سرشارم امشب دار و کُنده، خون و خونریزی که دستی پُشتِ آن هاست بینِ این دیوانه بازارِ جهان، بر دارم امشب نشئه ی افیونِ می هستم؛ به جایم می دَوَد ارض نیک بنگر! گام برمی دارَدَم تالارم امشب لحظه لحظه باید از دورِ دهانت بشنوم حرف لحظه ای ر...

معصومه ترین چهره ی هستی به جهان کیست؟ جُز دُختِ پیمبر ز کران تا به کران کیست؟ هستی ز تو زاده ست تو ای کوکبِ عفّت! آزاده ترین همچو تو در هر دو جهان کیست؟ نابوده شود آن که تو را لایِ دَرَت کُشت در بارگهش، شاهده ی نازِ خزان کیست؟ یک نان و تنور و رَفِ خاکی که تو را بس! همچون تو زنی که گُذَرَد از دل و جا...

نشان می دهم روزی توانِ اراجیزم توان کُتُب، دفتر  توانِ قلم، میزم نشان می دهم روزی علیهِ شیوخِ ظُلم علیهِ ستمگرها، چُنان خنجری تیزم نشان می دهم شیرین به حق مالِ فرهاد است نه زانِ شهنشاهان نه از آنِ پرویزم نشان می دهم روزی که خیّام و حافظ ها از آن می که می خوردند از آن باده لبریزم نشان می دهم روزی که ...

تفنگ در دستِ خود دارم ولی که می بوید ایران را فشنگ هم گر جهد از آن، چو لاله بوسد خیابان را اگر اسیرِ ائوین اَستم، شکنجه ها لِه نَکردَندَم که من گُلستانه می بینم تمام سلّول و زندان را چو پایدارم به میثاقم معلّمم در رهِ ایمان بدان که نیّت چه خوش دارم نجاتِ طفلِ دبستان را قزل حصار و ائوین و قصر؛ که پای...

تیرئکی قوشدو وافیر ـ منقل ایله حوققا ـ ماشا جانینی بیرده مالین ووردو داشا چیخدی باشا هر یئری توستو گؤتورموش قارا باسمیش اوتاغی توولاییر توولامانی باغچادا قلیانی قوشا توستو قالخیب دا دولوب کول قابی زر فیلتریله بو دومان دان اودادا آز قالی گؤزلر قاماشا آتدی بیر نعلبکی نی فینجانی سیندیردی گئجه فیکر ائلی...

سحر ـ شادان ـ گُلِ نیلوفری زد نعره ی ناقوس کلیسایی شد از عشقش خودش را سوخت یک قُقنوس سحر، رقصِ بهاران در چمن با چنگ و سازِ باد مرا هردم به رؤیا می برد در جاده ی چالوس بهارا! قبرِ فردوسی به زیرِ بالِ سبزت گیر! به یُمنِ نیکِ این شاعر، گُذاری کُن به شهرِ طوس بهاران گُستَرَد دل زیرِ پرهایِ پرستوها و گرد...

استقلال و آزادی علوم انسان آنچنان که در گذشته، هیزم بی علمی را توقّد می کرد هم اکنون با توغّلِ آینده نگرانه اش، بر علمی کردن و استقلال بخشیدن به شاخه های متعدّدِ دانش تلاش می کند. آزادی عقل از قید و بند سایر علوم ـ در حین اندیشیدن در یک رشته ی خاص از دانش ـ رو به تضمین می رود. احاطه یِ علی الإطلاقِ ...

هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان بیش از یازده قرن، با نام مذهب زردشت، حکومت کردند. بر خلاف تصوّرِ همگان، «دین» هماره پشتوانه یِ سلسله ها بوده است. انقراض ساسانیان، در حقیقت فروپاسیِ ابرقدرتِ «مذهبِ زردشت» بود. پادشاهانِ سلسله های زردشتی اگرچه قدحِ ابدیِ «مرگ» را سر کشیده بودند اما «دین زردشت» بعد از س...

«رفتارِ دینی»چه تفاوتی با «رفتارِ ایدئولوژیکی» دارد؟ آیا «دین» مترادف با «ایدئولوژی» است؟ آیا یک «دیندار» یک «ایدئولوژیست» است؟ و یا اینکه هرکدام از آن ها متمایز از دیگری بوده، مضمونی مستقلّ را داراست؟ اگر شقّ دوّم، صحیح باشد پس آیا می توان برای هر یک از آن دو، به رفتار و اخلاقی جداگانه قایل شد؟ اگر...

«جهان بینی خوب و عالی آن است که که اوّلاً قابل اثبات و استدلال باشد ... ثانیاً به حیات و زندگی معنی دهد ... ثالثاً آرمان ساز و شوق انگیز باشد. رابعاً قدرت تقدّس بخشیدن به اهداف انسانی و اجتماعی داشته باشد. خامساً تعهدآور و مسؤولیّت ساز باشد»(جهان بینی توحیدی، ص 20). این ها ویژگی ها و معیارهایی است ک...

همانطور که قبلاً اشاره کردیم ما میان «جهان بینی مکتبی» و «جهان بینی دینی» قایل به افتراق شدیم و برای هریک شرح و تفصیلی خاص کردیم. چرا که ویژگی های آن دو در برخی موارد، همخوانیِ کمرنگی دارند و این نقاطِ کم رنگ، عوامل تفاوتِ آن دو محسوب می شوند که از آن جمله، «فطری» بودن جهان بینی دینی و «عقلی» بودن ج...

موضوع بعدی، خاستگاهِ جهان بینی هاست. اینکه نوعِ نگرشِ انسان نسبت به جهان و خود، محصولِ چه چیزهایی است؟ آیا پذیرشِ یک مکتب یا دین، به صرف می تواند بیانگرِ جهان بینیِ افراد باشد؟ اگر جواب مثبت است پس چرا جهان بینیِ حافظ با مولوی ـ که هر دو تابعِ اسلام اند ـ مختلف است؟ یا حافظ و سعدی مختلف می اندیشند و...

آنچه در پیش بیان شد تعاریفی کلّی از جهان بینی بود امّا این موضوع مبهم مانده که معیار این جهان بینی در انسان چیست؟ احساس، شناخت، تفکّر یا تعقّل؟ نظر مطهری در این مبحث چنین است: «بدیهی است که از کلمه ی "جهان بینی" که مادّه ی دیدن در آن به کار رفته است نباید به اشتباه بیفتیم و جهان بینی را به معنی جهان...

آیا دین همان مکتب است و این دو واژه مترادف اند؟ مثلاً دین اسلام همان مکتب اسلام است؟ یا اینکه یکی مشتقّ و محتاج دیگری است؟ آیا هر مکتبی، دینی آسمانی است و هر دینی همراه مکتب آن، نازل شده؟ اگر به صدر اسلام برگردیم به وضوح خواهیم دید که اسلام به صورتِ یک دینِ آسمانی، الهی و قدسی متجلّی است و به شکلیک ...

استاد مطهری، تعریف زیر را از جهان بینی ارائه می دهد: «نوع برداشت و طرز تفکّری که "مکتب" درباره ی جهان و هستی عرضه می دارد زیرساز و تکیه گاهِ فکریِ آن مکتب به شمار می رود. این زیرساز و تکیه گاه اصطلاحاً جهان بینی نامیده می شود»(جهان بینی توحیدی، چاپ دوم، 1357 ص 7). دکتر شریعتی نیز، جهان بینی را چنین ...

به طور کلّی، مقوله ی «جهان بینی» ـ اگرچه یک موضوع فلسفی است ـ در برخوردهایِ اجتماعی و مسایلِ روزمرّه ی مردمی، در ذهن انسان، خودآگاه یا ناخودآگاه متجلّی می شود. مثلاً ما از دیدن برخی تیپ ها و شخصیّت ها، به این فکر می افتیم که طرز فکر فلانی، این گونه است یا آن گونه است؛ و در واقع چنین قضاوت هایی از «ا...

اگر به نظر فردی که اهل مطالعه است و کم و بیش کتب مطهری و شریعتی را خوانده است، احترام قایل باشید به وی این افتخار را خواهید داد تا نظر خویش را در مورد مطالعاتش بیان کند. این حقیر نیز اگر قسمت باشد ـ یکی از مفتخرانی است که در ابراز نظرش، مشتاق است. اینجانب ـ نگارنده ی کتاب ـ که سال هاست غرق در آثار و...

مجموعه ای که در پی می آید، نگرشی اجمالی بر اندیشه های دو نویسنده، محقق؛ متفکر و استاد است که در یک عصر و دوشادوش هم، لحظه ای از مبارزه با تیرگی ها، نیاسودند و سرانجام سَلسالِ شهادت را چشیدند. این دو مبارز روشنفکر، در عقاید و افکارشان دارای فصول مشترک فراوانی هستند و در برخی موارد، خطوطِ موازیِ اندیش...

حدود دو سال از انقلاب اکتبر روسیّه (1917 میلادی برابر با 1296 هجری شمسی) می گذشت. احمدشاه قاجار آخرین سال هایِ سلطنتش را سپری می کرد. قرارداد معروف 1919 که ایران را رسماً به تحت الحمایه ی انگلستان تبدیل می کرد در این زمان بسته می شد. از همه مهمّ تر، جنگ جهانی اوّل بود که حاکمیّت ایران را به ضعیف تری...

اگر در نقشه ی جهان دقیق شوید، ایران را شبیه گُربه ای خواهید یافت که گوش هایش را به سمت ارمنستان تیز کرده است و دو چشمِ تیزبینش با نگاهی معنادار از بالا به پایین، عراق را می پاید و بغداد را تا کربلا، و کربلا را تا نجف و کوفه به اظطراب می نگرد. و گاه با لَمحةُ البَصَری، تیرِ نگاهش را بر قلبِ ترکیّه نش...